Drie boeken om de wereld van nu beter te begrijpen

Het is een teringzooi. De tijd waarin we net terug van een buitenlands tripje het volgende vakantie doel op een ander continent plande, is voorbij. De kans dat je in een volksopstand, pandemie gerelateerde lockdown of uit de hand gelopen protest tegen racisme terecht komt, is groot. Wie nu vertrekt, weet niet of geplande terugkomst nog een optie is als eenmaal het zeegat verkozen is. Gitzwarte donkere donderwolken bereden door een grijzende Esus met bliksemschichten in de aanslag om de eerste de beste sterveling te doorklieven, pakken zich boven ons samen. Donker verderf is al wat ons wacht of is het allemaal minder sober. Is Esus, als je goed kijkt, een vrolijk lachende Teletubbie met daar achter baby zon? Dat is geheel aan jou. Schaar jij je onder godvrezende Galliërs die bukken voor de naderde toorn van Esus of de optimist die in het naderende onweer vooral de zonneschijn achter de donderwolk ziet. Hier zijn drie boeken die je kunnen helpen de wereld van nu te begrijpen. Maar laten we eerst eens beginnen met een goed citaat.

“We have Paleolithic emotions, medieval institutions, and godlike technology.”
Edward O. Wilson

En hier hebben we meteen de kern van het probleem te pakken. Steven Levy (1951), een Amerikaanse journalist voornamelijk bekent van Wired Magazine, maakte onlangs eenzelfde statement toen hij opmerkte dat hij in zijn hele leven eigenlijk steeds hetzelfde verhaal in een nieuwe vorm opschreef.

“Idealistic founder(s) has crazy idea suddenly made possible by tech advances → things turn out weird/wrong/disastrous”
Steven Levy

Goede bedoelingen, fouten uitkomsten. Ze lijken een logisch paar, hecht getrouwd, altijd in scheiding maar bij elkaar blijvend voor hun kinderen die uitzwermen over de wereld. Het lijkt al eeuwen zo te gaan.

Boek 1: 1493 - Charles Mann
Charles Mann onderschrijft de stelling van Steven Levy. Zijn boek 1493 lijkt nergens anders over te gaan. Hij beschrijft de gebeurtenissen in de wereld na de ontdekking van America door Columbus. Voor het eerst was de hele wereld op grote schaal met elkaar verbonden.

1493 — Charles Mann

Het boek behandelt niet alleen het jaar 1493 maar vooral de eeuwen erna. Niet alleen de consequenties voor America maar ook voor Europa en China. In 668 pagina’s beschrijft hij de kettingsreacties van bepaalde gebeurtenissen. Onschuldige beslissingen en ontdekkingen hebben vergaande gevolgen waar we nu nog mee worstelen zoals het slavernij verleden. Het zijn geen grote gebeurtenissen, geen big bangs, geen veroveringen die samenlevingen omver trekken, een andere richting opsturen of doen overwinnen maar kleine nauwelijks waarneembare sluipmoordenaars die de hoofdrol spelen. Opvallend vaak gaat het om biologische triggers. Het meereizen van wormen in kluiten aarde. Het meereizen van muggen op schepen. Het importeren van nieuwe gewassen. Zij stortten bijvoorbeeld de Ieren in een hongersnood met als uiteindelijk gevolg de vele Ierse kroegen in de VS. Dit boek zet de wereldhandel en de gevolgen ervan in een breed perspectief. Daarnaast is het een ware weerspiegeling van wat geschiedenis zo mooi maakt: de werkelijkheid is vaak absurder dan de meest fantastische roman.

Boek 2: De kleine Piketty 2 - Wouter van Bergen, Martin Visser
Het tweede boek is een uittreksel. Een uittreksel van een heel dik doek: Kapitaal en Ideologie van Thomas Piketty, 1136 pagina’s. Nu zou dat geen probleem hoeven te zijn maar Piketty staat erom bekend dat hij moeite heeft om hoofd- van bijzaken te onderscheiden. Nu heeft uitgeverij Business Contact een reeks “de Kleine …” uitgebracht. Dit zijn kleine boekje over toonaangevende inzichten van historische personen. Zo heb je “De kleine Keynes, “De kleine Marx” enz. Maar ook de kleine Piketty 1 en 2. Hier gaat het over “De kleine Piketty 2”. Het perfecte boekje dat een lijvig document van 1136 pagina’s terug brengt tot zijn kern in 95 pagina’s. Tel uit je winst in tijd en dus geld. Dat mag hier gezegd worden want het gaat over de economie.

De Kleine Piketty 2 — Wouter van Bergen, Martin Visser

Thomas Piketty is een Franse econoom die bekend staat om de enorme hoeveelheden financiële data die hij verzamelt en verwerkt. Hij richt zich met name op de concentratie en verdeling van rijkdom. Kapitaal en Ideologie is net uit en zal de komende verkiezingen in Nederland een splijtzwam zijn in het politiek en economische debat. Nee niet de boeren, de zorg, het onderwijs maar Piketty zal de boventoon voeren zonder trekker, applaus of lerarenstaking. Met name zijn analyse over het verschil van belastingsystemen tussen de periode 1950-1980 en 1980-2020 zal een heet hangijzer worden. Zijn inzichten zullen door politieke partijen gebruikt worden in de discussie hoe het opstarten en de vergroening van de economie gefinancierd moet worden na de Covid-19 crisis.

Boek 3: Grand Hotel Europe - Ilja Leonard Pfeijffer
Iedereen ergert zich groen en geel aan de rol koffertjes die kletterend over de stoep ieder reptielenbrein in de nabije omgeving direct in aanval modus zet. Tenzij je natuurlijk zelf als hersenloos object met mobiel in de één hand en dat ellendig ding dat nooit echt wil rollen met de andere voortsleept op zoek naar je AirBnB-tje in een vreemde stad. ILja Pfeiffer neemt in Grand hotel Europa dit soort massatoerisme onder de loep.

Grand Hotel Europe — Ilja Leonard Pfeijffer

Het is een roman, een verhaal. Maar onder het verhaal, schuilt een degelijke scherpe economische analyse. Een goede bedoeling die uit de hand is gelopen. Opportunisme hoog in het vaandel en leefbaarheid voor de plaatselijke bevolking op de reserve bank. Maar wie is er niet schuldig aan deze onstuitbare tsunami? Maar opeens was daar het virus en de Wallen van Amsterdam waren leeg. Covid-19 bracht datgene wat onmogelijk leek. Een toeristen-loos Amsterdam. Een toeristen-loos Venetië, Barselona, Giethoorn… De leegte bracht niet alleen rust maar ook een economisch probleem. Grand Hotel Europa laat ons herinneren hoe het was en voor welke uitdagingen we stonden voor de crisis. Het is een mooi document om mee te nemen als er oplossingen gezocht gaan worden, want het is in ieder geval duidelijk waar we niet naar terug willen.

Drie boeken, 1335 pagina’s met inzichten. Geniet ervan.

As an educated historian, entrepreneur and self taught technologist I like to connect the dots of technical, social and economic developments.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store